Bài 9. Cách đọc một gói cà phê như người trong nghề: origin, process, roast, tasting notes

Với nhiều người, mua cà phê vẫn là một việc khá cảm tính. Thấy bao bì đẹp thì mua. Thấy quán quen giới thiệu thì mua. Thấy ghi đậm đà, thơm ...

Với nhiều người, mua cà phê vẫn là một việc khá cảm tính. Thấy bao bì đẹp thì mua. Thấy quán quen

giới thiệu thì mua. Thấy ghi đậm đà, thơm ngon thì mua. Điều đó không sai. Nhưng nếu bạn muốn hiểu

cà phê hơn và chọn đúng gu của mình nhanh hơn, học cách đọc một gói cà phê sẽ cực kỳ hữu ích.

Chỉ cần hiểu bốn phần quan trọng nhất - origin, process, roast và tasting notes - bạn đã có thể nhìn một

gói cà phê bằng con mắt rất khác.

Origin: hạt đến từ đâu?

Origin tức là nguồn gốc. Có gói ghi Ethiopia, Colombia, Brazil. Có gói ghi cụ thể hơn như tên vùng, tên

farm hoặc tên hợp tác xã. Đây là phần rất quan trọng vì nơi hạt được trồng ảnh hưởng mạnh đến

hương vị.

Cũng giống như trái cây trồng ở vùng khí hậu khác nhau sẽ có vị khác nhau, cà phê từ mỗi nơi có thể

mang nét riêng. Ethiopia thường gợi liên tưởng đến hương hoa, trà hoặc trái cây sáng. Brazil thường

gắn với chocolate, hạt dẻ, caramel và thân vị tròn. Colombia có thể rất cân bằng, ngọt và linh hoạt. Dĩ

nhiên đây không phải công thức cứng, nhưng origin cho bạn một manh mối ban đầu rất đáng giá.

Nếu gói ghi single origin, nghĩa là cà phê đến từ một nguồn gốc xác định. Nếu là blend, nghĩa là nhà

rang phối trộn nhiều loại khác nhau để tạo ra một phong cách hương vị nhất quán hoặc cân bằng hơn.

Process: hạt được chế biến như thế nào?

Process là phương pháp xử lý quả cà phê sau thu hoạch. Đây là một trong những thông tin dễ giúp bạn

đoán trước phong cách ly cà phê nhất.

• Washed: thường sạch, sáng, rõ vị, dễ nhận ra cấu trúc hương.
• Natural: thường ngọt hơn, dày hơn, thiên về trái cây và cảm giác bùng nổ hơn.
• Honey: thường nằm giữa hai phong cách trên, vừa có ngọt vừa có độ sạch tương đối.
• Anaerobic hoặc các process đặc biệt khác: thường cho hương vị nổi bật, đôi khi rất lạ và cá tính.

Nếu bạn từng uống một ly cà phê thơm kiểu mứt quả, rượu nhẹ hoặc trái cây chín rõ, rất có thể nó đến

từ natural hoặc một process có lên men nổi bật. Nếu bạn thích ly sạch, sáng và dễ phân tích, washed

thường là lựa chọn đáng tin cậy.

Roast: mức rang nói lên điều gì?

Roast là mức rang. Thông tin này giúp bạn đoán được ly cà phê sẽ thiên về giữ đặc tính nguyên bản của

hạt hay thiên về nốt do rang tạo ra.

• Light roast: thường giữ được nhiều độ chua, hương thơm và tính vùng miền hơn.
• Medium roast: cân bằng hơn, dễ tiếp cận hơn, thường hòa quyện giữa ngọt, chua và thân vị.
• Dark roast: vị rang rõ hơn, ít chua hơn, đắng rõ hơn, hợp với người thích phong cách mạnh và

đậm.

Quan trọng là đừng hiểu roast như một thang chất lượng. Không phải light roast tốt hơn dark roast hay

ngược lại. Đây là lựa chọn phong cách. Tuy nhiên, với cà phê chất lượng cao, nhiều nhà rang chọn rang

sáng đến vừa để giữ bản sắc hạt rõ hơn.

Tasting notes: gợi ý hương vị chứ không phải đáp án bắt buộc

Tasting notes là phần khiến nhiều người tò mò nhất. Bao bì ghi chocolate, caramel, orange, jasmine,

berry, honey… Những từ này không có nghĩa trong cà phê được thêm hương liệu. Chúng là cách mô tả

những gợi nhắc cảm quan mà ly cà phê mang lại.

Nếu gói ghi chocolate, caramel, nutty, bạn có thể kỳ vọng phong cách ấm, ngọt, dễ gần hơn. Nếu ghi

citrus, floral, berry, tea-like, bạn có thể hình dung ly cà phê sáng, thơm và giàu chi tiết hơn.

Tuy nhiên, đừng xem tasting notes như một lời hứa tuyệt đối. Những gì bạn cảm nhận còn phụ thuộc

vào cách pha, nước, nhiệt độ uống và chính vốn trải nghiệm vị giác của bạn. Notes là bản đồ gợi ý,

không phải đáp án chấm điểm.

Roast date: ngày rang quan trọng hơn bạn nghĩ

Nhiều gói cà phê tốt thường ghi ngày rang rõ ràng. Đây là thông tin rất hữu ích vì cà phê ngon nhất

không kéo dài mãi mãi. Hạt quá cũ có thể mất đi nhiều hương thơm. Hạt quá mới đôi khi cần nghỉ thêm

để ổn định.

Khi xem một gói cà phê, ngày rang giúp bạn ước lượng xem hạt đang ở giai đoạn nào. Với phần lớn

người uống tại nhà, chọn hạt có ngày rang tương đối gần và dùng trong giai đoạn hợp lý sẽ cho trải

nghiệm tốt hơn nhiều.

Cách ghép các thông tin với nhau

Một người đọc gói cà phê như người trong nghề không nhìn từng thông tin một cách rời rạc. Họ ghép

chúng lại để hình dung chiếc cốc.

Ví dụ:

• Ethiopia - washed - light roast - jasmine, citrus, tea. Bạn có thể kỳ vọng ly sáng, thơm, thanh,

thiên về hương hoa và trà.

• Brazil - natural - medium roast - chocolate, hazelnut, caramel. Bạn có thể kỳ vọng ly ngọt, tròn,

dễ uống, thân vị tốt.

• Colombia - honey - medium light - red apple, brown sugar, cocoa. Có thể sẽ là một ly cân bằng

giữa sáng, ngọt và dễ tiếp cận.

Càng đọc nhiều, bạn càng bắt đầu đoán đúng hơn và chọn mua chính xác hơn theo gu của mình.

Kết luận

Đọc một gói cà phê như người trong nghề không có nghĩa là phải thuộc hết thuật ngữ chuyên môn. Chỉ

cần hiểu vài khái niệm cốt lõi như origin, process, roast và tasting notes, bạn đã có thể bước từ mua cà

phê theo cảm tính sang mua cà phê có định hướng.

Điều tuyệt nhất là khi làm được điều đó, mỗi lần mua cà phê sẽ không còn là trò may rủi nữa. Bạn sẽ

bắt đầu biết vì sao mình chọn gói này, kỳ vọng điều gì từ nó, và sau khi uống xong có thể đánh giá xem

nó có đúng gu của mình hay không. Đó chính là một bước rất đẹp trên hành trình hiểu cà phê.